Dayanışma zamanı
Depremle açılan derin yaraları iyileştirmeye çalışırken şirketlerin sosyal sorunlara yaklaşımı ve sorumlulukları yeniden tartışılıyor. Kâra değil insana odaklanmanın zaruri olduğu bu sıra dışı dönemde, Capital 18’inci kez “Kurumsal Sosyal Sorumluluk Araştırması”nı gerçekleştirdi.
GfK desteğiyle yapılan araştırmanın halk ayağında “en sorumlu şirket” Koç Holding, “en sorumlu lider” Ali Koç ve “en başarılı KSS projesi” Sabancı Holding’in “Sabancı Cumhuriyet Seferberliği” oldu. İş dünyası da Koç Holding’i “en sorumlu şirket”, Tuncay Özilhan’ı “en sorumlu lider”, Migros’un “Aile Kulüpleri” kampanyasını “en başarılı KSS projesi” seçti.
Duyarlılıkların en üst seviyede olması gereken bir dönemden geçiyoruz. Pandemi, iklim krizinin tetiklediği orman yangıları, ekonomik krizin keskinleştirdiği eşitsizlikler ve son olarak birbiri ardına yaşanan yıkıcı depremlerin yarattığı devasa acılar, toplumsal dayanışmayla hareket etmenin önemini hiç olmadığı kadar artırdı.
Artık tüm kurumlar için toplumun ve paydaşlarının ihtiyaçlarını çok daha iyi analiz etmesi gereken günlerdeyiz. Bunlara sürdürülebilir çözümler üreten projeler geliştirmek ve hatta iş yapış şekillerini bu ihtiyaçlar çerçevesinde dönüştürmek gerekiyor.
Bu dönemde Capital’in 18’inci kez gerçekleştirdiği “Kurumsal Sosyal Sorumluluk Araştırması”nın farklı bir anlamı var. Türkiye’de KSS alanında öne çıkan şirketleri, projeleri ve iş insanlarını belirleyen araştırma, her ne kadar deprem öncesinde gerçekleştirilmiş olsa da halkın ve iş dünyasının kurumsal sosyal sorumluluğa bakışını, son yıllarda bu yönde şirketlerden beklentilerin nasıl değiştiğini ve önümüzdeki dönemde şirketlerin nasıl bir yaklaşım içinde olması gerektiğini ortaya koyma anlamında önemli mesajlar veriyor.
BEKLENTİ ARTIYOR
Araştırmanın en önemli mesajlarından biri, özel sektörün sosyal sorunlar karşısında sorumluluğu olduğunu düşünenlerin oranının her geçen yıl artıyor oluşu. 2022 yılında yapılan araştırmada, “İş dünyasının sosyal sorunlar karşısında sorumluluğu olduğunu düşünüyorum” diyenlerin oranı yüzde 70 iken 2023 yılında bu oran yüzde 81’e yükseldi.
Öte yandan bu alanda yapılan çalışmaların yeterli olduğunu düşünenlerin oranı yüksek olmasa da artış eğiliminde. 2022’de bu yönde görüş belirtenler yüzde 40 iken bu yıl bu oran yüzde 56 oldu. Araştırmanın dikkat çeken bir diğer verisi, halkın yapılan çalışmaların tanıtımına yaklaşımı. Katılımcıların yüzde 92’si gibi çok büyük bir çoğunluğu şirketlerin yaptıkları toplumsal sorumluluk projelerinin iletişimini ve tanıtımını yapmasını doğru bulduğunu ifade ediyor.
Halk nezdinde şirketlerin önem vermesi gereken konularda ise geçtiğimiz yıla kıyasla büyük bir değişiklik yok. Sağlık yine ilk sırada yer alırken onu eğitim, aile içi şiddet, kadın, çocuk hakları ve çevre konuları takip ediyor. Şirketlerin faaliyet gösterdikleri alanların başında ise sürdürülebilirlik geliyor. 2023 sonuçlarına göre çevre ve doğanın korunması, eğitim ve öğretime katkının önüne geçerek ikinci sıraya yerleşmiş durumda.
İÇSELLEŞTİRME HIZLANIYOR
Şirketler de toplumdan gelen beklentilere KSS alanında daha aktif olarak yanıt veriyor. Şirketlerin KSS alanındaki etkinliğinin arttığına yönelik en önemli gösterge, bir önceki yıla göre kurumların KSS projelerini destekleme oranındaki artış.
2022 yılında “KSS faaliyetleri arttı” diyenlerin oranı yüzde 46’ydı. Bu yıl bu oran yüzde 48’e çıktı. 2022 yılında “KSS faaliyetleri artacak” diyenlerin oranı yüzde 56 iken bu yıl bu oran da yüzde 62 oldu.
Bir başka olumlu gelişme, şirketlerin KSS bütçelerinin artmaya devam etmesi. 2021 yılında şirketlerinde KSS bütçelerini artırdığını açıklayanların oranı yüzde 46’ydı. 2022 yılında bütçe artışına gidenlerin oranı yüzde 55 oldu.
Şirketlerin kurumsal sosyal sorumluluğa yaklaşımı ve içselleştirmesi açısından önemli bir gösterge olan “Kurumunuz, sosyal sorumluluk projelerini destekliyor mu” sorusuna verilen yanıt da önemli. Bu yıl araştırmaya katılanların yüzde 90’ı bu soruya “Evet” diyerek iş dünyasında KSS projelerinin çok yüksek oranda desteklendiğini ortaya koyuyor.
32 SOSYAL PROJE GERÇEKLEŞTİRDİ
Halk ve iş dünyası olmak üzere iki ayaklı gerçekleştirilen araştırmanın sonuçlarına gelince… Halk nezdinde en başarılı KSS projesi, Sabancı Holding’in “Sabancı Cumhuriyet Seferberliği” olurken iş dünyası gözünde Migros’un “Aile Kulüpleri” kampanyası öne çıktı.
Sabancı’nın değerlerinin aslında Cumhuriyet değerleri olduğunu belirten Sabancı Holding CEO’su Cenk Alper, “Sabancı Topluluğu için asıl olan, sahaya çıkmak, insanımıza dokunmak, zor zamanlarda onların elini tutmak. Sabancı Cumhuriyet Seferberliği de işte bu yaklaşımın bir sonucu” diyor.
İlk olarak 2021 yılında, topluluğun kuruluş yeri olan Adana’da başlatılan Sabancı Cumhuriyet Seferberliği projesini, geçtiğimiz yıl Türkiye’nin en geniş katılımlı sosyal sorumluluk hareketine dönüştürdüklerini dile getiren Alper, “48 şehirde, 16 şirket ve kurumumuzla, 32 sosyal proje ve 242 farklı etkinlik gerçekleştirdik” diye konuşuyor.
“23 BİN KİŞİ GELİR ELDE ETTİ”
Migros, toplumsal gelişime katkı ve fırsat eşitliğinin desteklenmesi adına hayata geçirdiği Migros Aile Kulüpleri ile ilçe halk eğitim merkezleri iş birliğinde her yaştan kadın, erkek ve çocuğun yeteneklerini geliştirmeyi hedefliyor.
Aile Kulüpleri ile 35 Migros mağazasında kurdukları özel alanlarda 178 farklı kişisel gelişim ve meslek edinme kurslarının yanı sıra benzer ilgi alanlarına sahip kişiler için sosyalleşme imkanı sunduklarını belirten Migros yetkilileri, “Aile Kulüpleri’mizde aldıkları sertifikalı eğitimlerle 17 bini kadın olmak üzere 23 bin kişinin gelir elde etmesini sağladık. Aile Kulüpleri’mizi yaygınlaştırmaya devam edeceğiz” diyor.
ÖNE ÇIKAN LİDERLER
Araştırma, şirketlerin ve liderlerin KSS performansını da ortaya koyuyor. Bu yıl toplumsal sorumluluklar konusunda hem halkın hem iş dünyasının birincisi Koç Holding oldu. Halk nezdinde Koç Holding’i, Sabancı Holding ve Eczacıbaşı Topluluğu takip etti. İş dünyasında da yine lider Koç Holding’in takipçisi Migros ve Anadolu Grubu oldu.
En sorumlu liderler sıralaması da halk ve iş dünyasına göre farklı. Halka göre en sorumlu liderler zirvesindeki ilk üç isim Ali Koç, Bülent Eczacıbaşı ve Ali Sabancı’yken iş dünyasının gözünde en sorumlu ilk üç lider Tuncay Özilhan, Rahmi Koç ve Bülent Eczacıbaşı oldu.
| 2023 Sıra | Halkın Gözünde Lider | 2022 | İş Dünyasının Gözünde Lider | 2022 |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ali Koç | * | Tuncay Özilhan | 3 |
| 2 | Bülent Eczacıbaşı | 3 | Rahmi Koç | 2 |
| 3 | Ali Sabancı | * | Bülent Eczacıbaşı | 1 |
| 4 | Güler Sabancı | 1 | Güler Sabancı | 6 |
| 5 | Cem Boyner / Arzu Sabancı | 6 / * | Ali Koç / Ömer Koç | 7 / * |
| 6 | Rahmi Koç | 2 | Oya Eczacıbaşı | 7 |
| 7 | Murat Ülker | * | Ahmet Kocabıyık | * |
| 8 | Aydın Doğan | 8 | Hüsnü Özyeğin / Murat Ülker | 5 / 9 |
| 9 | Ömer Sabancı | * | Nurten Öztürk / Cem Boyner / İbrahim Betil | * / 7 / 8 |
| 10 | Oya Eczacıbaşı / Dilek Sabancı / Ahmet Nazif Zorlu | 5 / 4 / * | Erden Timur / Vahap Küçük | * / * |
| 2023 | 2022 | Proje | Kurum / Şirket |
|---|---|---|---|
| 1 | 4 | Aile Kulüpleri | Migros |
| 2 | 2 | Temiz Tuvalet | Opet |
| 3 | 1 | HeForShe | Koç Holding |
| 4 | * / * | Kalan Tazeler Küçük Dostlarımıza / Sağlıklı Büyüyorum | Migros-Haytap / Migros |
| 5 | * | Nesiller Boyu Eşitlik Forumu / Yarının Suyu | Koç Holding & Birleşmiş Milletler Kadın Birimi / Reckitt Benckiser Finish |
| 6 | 5 | Kadın Gücü Projesi | Opet |
| 7 | * | Güçlü Kızlar Güçlü Yarınlar | Aydın Doğan Vakfı |
| 8 | 8 / * | 81 İlden 81 Öğrenci Projesi / Boşa Harcama | Türkiye İş Bankası / P&G Fairy |
| 9 | * / * | Sabancı Cumhuriyet Seferberliği / Köy Okullarına Nefes | Sabancı Holding / Nef |
| 10 | * / 9 | Özgüven Projesi / 500 Kadın Teknisyen | Unilever Dove / Arçelik |
| Sıra | Aile içi şiddet, kadın hakları | İnsan hakları | Tüketiciyi bilinçlendirme | Çalışana verilen değer | Sürdürülebilirlik çalışmalarına destek verilmesi |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Migros | Koç Holding | Migros | Koç Holding | Migros |
| 2 | Koç Holding | Migros | Unilever | Migros | Arçelik |
| 3 | Vodafone | Sabancı Holding / Eczacıbaşı Topluluğu | Arçelik / P&G | Eczacıbaşı Topluluğu | Koç Holding |
| 4 | Sabancı Holding / Eczacıbaşı Topluluğu | Arçelik / P&G / Unilever | Koç Holding | P&G | Garanti BBVA / Unilever |
| 5 | Boyner / Betek | Anadolu Grubu / Coca-Cola / Eti / Türkiye İş Bankası / Boyner / Betek | Garanti BBVA / Opet / Turkcell / Reckitt Benckiser / BSH | Türkiye İş Bankası / Unilever | Zorlu Holding / Sabancı Holding / Reckitt Benckiser / BSH |
| Sıra | Doğa ve çevre | Spor | Kültür ve sanat | Eğitim öğretim | Sağlık |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Migros | Anadolu Efes | Eczacıbaşı Topluluğu / Koç Holding | Koç Holding | Anadolu Grubu |
| 2 | Arçelik / Koç Holding | Anadolu Grubu / Eczacıbaşı Topluluğu | Borusan | Türkiye İş Bankası / Migros | Koç Holding |
| 3 | Unilever / Garanti BBVA | Koç Holding / Vestel | Türkiye İş Bankası | Sabancı Holding | Abdi İbrahim / Eczacıbaşı Topluluğu |
| 4 | Sabancı Holding / Reckitt Benckiser | Beko / P&G / Arçelik / Ülker / Garanti BBVA / Turkcell | Akbank | Doğan Holding | Memorial |
| 5 | P&G | Nef / Vodafone | Zorlu Holding / Sabancı Holding | Turkcell | Pfizer / Opet / Medicana |
| 2023 | 2022 | Proje | Kurum / Şirket |
|---|---|---|---|
| 1 | * | Sabancı Cumhuriyet Seferberliği | Sabancı Holding |
| 2 | * | Şehrin İyi Hali / Akbank Gençlik ve Ailem Akademisi | Akbank |
| 3 | * | Kadına Güç İş Yok | Borusan Holding |
| 4 | * | Tertemiz Çocuklar | Eczacıbaşı Topluluğu |
| 5 | * | Öyle Söyleme | Abdi İbrahim |
| 6 | 2 | 81 İlden 81 Öğrenci Projesi | Türkiye İş Bankası |
| 7 | 8 / * | Askıda İyilik / Bugün Var Yarın Yok Olmasın | Boyner |
| 8 | * | Kadınların Gücü CarrefourSA'nın Gücü | CarrefourSA |
| 9 | * | Her Yaşta | AgeSA |
| 10 | 9 | HeForShe | Koç Holding |
| Halkın Gözünde Şirket | 2022 | 2023 Sıra | İş Dünyasının Gözünde Şirket | 2022 |
|---|---|---|---|---|
| Koç Holding | 3 | 1 | Koç Holding | 1 |
| Arçelik | 1 | 2 | Migros | 14 |
| Sabancı Holding | 5 | 3 | Anadolu Grubu | 16 |
| Eczacıbaşı Topluluğu | * | 4 | Eczacıbaşı Topluluğu | 2 |
| Türkiye İş Bankası | 11 | 5 | Sabancı Holding | 3 |
| Akbank | * | 6 | Türkiye İş Bankası | 6 |
| Doğan Holding | 13 | 7 | Arçelik | 11 |
| Garanti BBVA | 17 | 8 | Garanti BBVA | 7 |
| Eti | 16 | 9 | Opet | 8 |
| Anadolu Hayat Emeklilik | 4 | 10 | Anadolu Efes | 7 |
| Doğuş Holding | 6 | 11 | Unilever / Turkcell | 4 / 5 |
| Turkcell | 18 | 12 | Borusan Holding | 15 |
| BP | * | 13 | P&G | 13 |
| Coca-Cola | 7 | 14 | Akbank | 10 |
| Aygaz | 10 | 15 | Zorlu Holding | * |
| HSBC | * | 16 | BSH | 20 |
| Ülker | 20 | 17 | Vestel / Eti / Betek | 19 / 17 / * |
| BSH | 20 | 18 | Reckitt Benckiser | 20 |
| Anadolu Grubu | 14 | 19 | Vodafone / Yapı Kredi | 9 / * |
| P&G | * | 20 | Coca-Cola / Toyota / Nef | 12 / * / * |
ARAŞTIRMANIN PROFİLİ
| Başlık | Detay |
|---|---|
| Araştırma yapısı | Halk ve iş dünyası olmak üzere 2 ayaklı yürütüldü. |
| Araştırma kuruluşu | GfK Araştırma Hizmetleri tarafından, düzenli Omnibus çalışmaları kapsamında gerçekleştirildi. |
| İş dünyası görüşmeleri | 13 Ocak 2023 - 26 Ocak 2023 tarihleri arasında yapıldı. |
| Halk araştırması saha çalışması | 14 Ocak 2023 - 30 Ocak 2023 tarihleri arasında yapıldı. |
| İş dünyası katılımcı sayısı | GfK Araştırma Hizmetleri İş Dünyası Veritabanı’nda yer alan profesyonellere araştırma linki iletildi ve 175 kişiden bilgi alındı. |
| Soruların hazırlanması | Araştırma kapsamında sorulan sorular Capital ve GfK Araştırma Hizmetleri uzmanları tarafından hazırlandı. |
| Saha çalışması standardı | Araştırmanın saha çalışması, mesleki standartları düzenleyici bir meslek birliği olan ESOMAR kurallarına bağlı olarak yapıldı. |
| İş dünyası yöntemi | Online araştırma tekniği yani CAWI kullanıldı. |
| Halk araştırması yöntemi | Çok aşamalı yarı tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen kişilerle bilgisayar destekli yüz yüze görüşme tekniği yani CAPI kullanıldı. |
| Halk araştırması örneklemi | 15 ilde, hanelerde, 15 yaş üstü yaş grubunda 1.235 kadın ve erkek katılımcıyla görüşüldü. |
| Halk araştırması demografisi | Katılımcıların yüzde 50’si kadın, yüzde 50’si erkeklerden oluştu. Katılımcıların yaş ortalaması 34. |
| İş dünyası demografisi | Katılımcıların yüzde 57’si kadın, yüzde 43’ü erkek; yaş ortalaması 41. |
| İş dünyası katılımcı profili | Katılımcıların yüzde 14’ü pazarlama müdürü, yüzde 13’ü genel müdür, yüzde 8’i genel müdür yardımcısı, yüzde 8’i kurumsal iletişim müdürü, yüzde 6’sı pazarlama uzmanı pozisyonunda. |
“TOPLUMUN İHTİYAÇLARINI DAHA İYİ ANALİZ ETMELİ”
Tuncay Özilhan - Anadolu Grubu Yönetim Kurulu BaşkanıSosyal sorumluluk, Anadolu Grubu’nun 70 yılı aşkın tarihinin en başından beri bizim için var olan ve kurucularımızdan bizlere aktarılmış bir felsefe. Kurumsal değerlerimiz ışığında, her zaman paydaşlarımızın ihtiyaçlarını önceliklendiren stratejiler oluşturuyoruz.
Grubumuzun çalışmaları arasında toplumun her kesimine hitap eden, gençlerin eğitimine ve geleceğine yatırım yapan, fırsat eşitliği yaratmaya çalışan, ihtiyaç sahiplerine fayda sağlamaya çalışan, çevreye odaklanan pek çok proje var.
Bu yıl Anadolu’dan Yarınlara Sürdürülebilirlik Stratejimiz ve vizyoner hedeflerimizi açıklayarak uzun yıllara dayanan sürdürülebilirlik çalışmalarımızı da yeni bir boyuta taşıdık. Belirlediğimiz değer ve odak alanlarıyla dünya üzerindeki yaşamın tüm paydaşlarının ortak geleceğine yatırım yapmaya devam ediyoruz.
Güneydoğu illerimizde gerçekleşen deprem felaketi, toplumsal dayanışmanın önemini yine gözler önüne seren bir olay oldu. Böyle durumlarda, devletin, STK’ların, kuruluşların ve toplumun tüm paydaşlarının dayanışma halinde olması ve çalışmaların iyi bir koordinasyonla gerçekleştirilmesi gerekiyor.
Biz de şirketlerimiz ve sosyal kuruluşlarımızla, bu süreçte üzerimize düşeni yapabilmek için seferber olduk. Deprem konusu, ülkemizde baştan aşağı tüm altyapısıyla ele alınması ve kalıcı çözümler üretilmesi gereken bir konu. Bizler de toplumun paydaşları olarak kurumsal vatandaşlık görevimizin gereğini yerine getirmeye devam edeceğiz.
“İŞ DÜNYASI SORUMLU DİYENLERİN ORANI YÜZDE 90”
Kıvanç Bilgeman - GfK Türkiye ve İsrail Genel Müdürü6 Şubat’ta yaşadığımız felaketin bir sonucu olarak deprem toplumun ve iş dünyasının gündemindeki en önemli mesele haline geldi. Depremin etkilediği geniş coğrafyada kamu, sivil toplum, iş dünyası ve vatandaşlar olarak hayatın yeniden normale dönmesine katkı sağlamak için el ele vereceğiz.
Verileri deprem öncesinde toplanan kurumsal sosyal sorumluluk araştırmamız kapsamında halkımız, sağlık ve eğitimi yatırım yapılmasını bekledikleri öncelikli alanlar olarak öne çıkardı.
İş dünyasından araştırmamıza katılanlar da aynı şekilde eğitimi ve çevrenin korunmasını öncelikli konular olarak belirtti. Eğitim seviyesinin, farkındalığın artması ve daima bilimin ışığında hareket edilmesi şüphesiz bu felaketlerin en az kayıpla atlatılmasını sağlayacaktır.
Halk araştırmasına göre sosyal sorunlar karşısında iş dünyasının sorumlu olduğunu düşünenlerin oranı, önceki yıla göre anlamlı derecede artarak yüzde 80’e yükseldi. Bu oranın iş dünyası araştırmasında yüzde 90 olduğunu görüyoruz.
Sürdürülebilirliğin en fazla yatırım yapılan alanların başında geldiği iş dünyası da bu süreçte toplumdan aldığını topluma geri vererek iyileşme sürecine büyük katkılar sağlayacak.